Op donderdag 13 november opent Hare Majesteit Koningin Máxima de nieuwe kaasmakerij in Beemster. De duurzame kaasmakerij is gebouwd in opdracht van CONO Kaasmakers, een coöperatie van 475 melkveehouders die in 1901 werd opgericht en sinds 2001 hofleverancier is. Het nieuwe gebouw was nodig omdat de huidige kaasmakerij uit 1929 te oud en te klein wordt. Het gebouw is ontworpen door Bastiaan Jongerius Architecten. Omdat de Beemster op de lijst van Werelderfgoed staat, moest het ontwerp worden goedgekeurd door de UNESCO en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Groenste kaasmakerij ter wereld
In de nieuwe kaasmakerij, die net als de huidige ‘De Tijd’ zal gaan heten, worden moderne productieprocessen gecombineerd met de ambachtelijkheid van het kaasmaken waarbij de wei en wrongel handmatig geroerd worden in open draineerbakken. De receptuur en de rol van de kaasmeesters zijn essentieel voor de smaak van Beemsterkaas. CONO werkt bij alle onderdelen van het productieproces zo duurzaam mogelijk en is door de Stichting Urgenda aangewezen als koploper voor duurzaamheid in de zuivel.

Duurzaamheid is richtinggevend geweest bij het ontwerp van het nieuwe gebouw. Voor de kaasma-kerij, de kantoren en de inrichting van de terreinen zijn duurzame en tijdloze materialen gebruikt. Op het dak zullen zonnepanelen worden geplaatst. De nieuwe kaasma-kerij is CO2 neutraal en zal in de toekomst volledig klimaatneutraal worden. Het gebouw is genomineerd voor de prijs voor het duurzaamste gebouw van Nederland.

Monumentaal landschap
De Beemster werd in het begin van de 17e eeuw drooggelegd en staat sinds 1999 op de lijst van Werelderfgoed. Het is volgens de UNESCO een voorbeeld van de Nederlandse ingenieurskunst waarin het civieltechnisch vernuft samengaat met hoge ambities op het gebied van landschapskunst. CONO Kaasmakers voelt zich medeverantwoordelijk voor dit bijzondere landschap. Het ontwerp van Bastiaan Jongerius Architecten, dat in 2009 op advies van een deskundige beoordelingscommissie is gekozen na een meervoudige opdracht onder drie architectenbureaus, gaat uit van het gebruik van perspectief in de Beemsterpolder.

Duurzaam & Tijdloos
De lage en lange kaasmakerij sluit aan op de geometrische polder en refereert aan de synergie van de stolpboerderij met het landschap. Het gebouw werd diep op de kavel geplaatst, waardoor het vanaf de weg kleiner oogt. Landschapsarchitect Michael van Gessel (lid van de beoordelingscommissie): “De nieuwe kaasmakerij is een transparant gebouw dat zich wat maat, schaal en hoogte betreft naadloos voegt in de kavelstructuur.” In 2016, als de nieuwe kaasmakerij volledig in bedrijf is, zal de oude fabriek op de naastliggende kavel worden ontmanteld en teruggegeven aan het landschap.

Nauwkeurige architectuur
De kaasmakerij is geen gesloten fabrieksgebouw. Het heeft een gelaagde gevel bestaande uit houten kolommen met een glazen achterwand. De transparantie maakt de relatie tussen het kaasmaken en het landschap zowel van buiten als van binnenuit zichtbaar. Door materiaalgebruik, kleurstelling en wisselende transparantie in de gevel vertoont de nieuwe kaasma-kerij ook verwantschap met de in 2005 opgeleverde weipoedertoren. Architect en oud-rijksbouwmeester Tjeerd Dijkstra (voorzitter van de beoordelingscommissie): “Bij deze gebouwen met een krachtige functionele uitstraling zijn de architectonische middelen nauwkeurig ingezet. Daarmee plaatst het complex van CONO zich in de traditie van simpele en verzorgde bedrijfs-bebouwing die karakteristiek is voor de Nederlandse polder en met name voor de Beemster.”